KONCERT I NATËS SË VERSËS

me rastin e 200-vjetort të lindjes së Johann Strauss II
5 korrik 2025, Ora: 21:00
Sheshi Nënë Tereza (para Operës dhe Baletit Kombëtar)

VINCENT PRAXMARER, dirigjent

BRIGITTA SIMON, sopran
IVAN NAUMOVSKI, baritoni

ORKESTRA E OPERËS DHE BALETIT KOMBËTAR TË REPUBLIKËS SË MAQEDONISË SË VERIUT

Një nga ngjarjet më të rëndësishme kulturore këtë verë!

👉 Hyrja është falas, por regjistrimi është i detyrueshëm.

                                                                   Johann Strauss II                                                                               

I lindur më 25 tetor 1825, në Vjenë, Austri
Vdiq më 3 qershor 1899 në Vjenë

Johann Strauss II, i njohur si “Mbreti i Valsit”, ishte një nga kompozitorët më të njohur të shekullit të 19-të dhe një figurë qendrore në botën e muzikës së lehtë klasike. I lindur në Vjenë në një familje muzikantësh, ai ishte djali më i madh i Johann Strauss I, një kompozitor dhe dirigjent me renome. Pavarësisht kundërshtimeve fillestare nga babai, Strauss II ndoqi me vendosmëri pasionin për muzikën, duke tejkaluar në fund famën e të atit dhe duke e ripërcaktuar valsin si një formë arti.

Strauss kompozoi mbi 500 vepra, duke përfshirë valset, polkat, marshimet, kuadrilet dhe më shumë se një duzinë operetash. Muzika e tij përvijon elegancën, sharmin dhe energjinë e jetës vjeneze. Pjesa e tij më ikonike, An der schönen blauen Donau (Danubi i Kaltër), u shfaq për herë të parë në vitin 1867 dhe mbetet një nga veprat orkestrale më të qëndrueshme dhe më të njohura të të gjitha kohërave.

Vazhdojnë të magjepsin audiencën me zgjuarsinë e tyre, meloditë ngjitëse dhe orkestrimin brilant. Këto vepra kontribuan në hedhjen e themeleve për epokën e artë të operetës dhe më vonë ndikuan te kompozitorë si Franz Lehár dhe madje edhe te Broadway i hershëm. Ndër veprat e tij skenike, operetat si Die Fledermaus (1874) dhe Der Zigeunerbaron (1885) janë të spikatura.

Muzika e Strauss-it dallohet për vitalitetin ritmik, frazimin elegant dhe orkestrimin e pasur. Valset e tij, që shpesh fillojnë me një hyrje të butë përpara se të kalojnë në tema vallëzimi të gjalla dhe rrjedhëse, mishërojnë elegancën e Vjenës së shekullit të 19-të. Megjithëse shpesh etiketohen si muzikë “e lehtë”, kompozimet e Strauss-it zbulojnë një nivel të lartë mjeshtërie, nuanca emocionale dhe një tërheqje të qëndrueshme. Aftësia e tij për të përzier rafinimin me tërheqjen popullore i ka siguruar vendin e tij si një nga mjeshtrat e mëdhenj të epokës Romantike.

Programi

1. Uvertura për “Prinz Methusalem”
Kjo operetë është një satirë e intrigave politike, hipokrizisë oborherore dhe luftës së vazhdueshme për pushtet dhe prestigj të shekullit të 19-të, por e treguar me lehtësinë karakteristike të Strauss. Historia ndjek princin Methusalem të ri dhe të paeksperiencë, të rrethuar nga konspiratorë dhe rebelë. Opereta pati premierën më 3 janar 1877, Carltheater në Vjenë.

2. Mein Herr Marquis Couplet (8) nga (Die Fledermaus) – Soprano
E njohur gjithashtu si “Kënga e Qeshur e Adeles,” kjo arie e shkëlqyer coloratura është një koment i zgjuar mbi identitetin e gabuar dhe statusin shoqëror. Një pjesë shfaqëse e elegancës komike dhe fishekzjarreve vokale.

3. Als flotter Geist (Nr. 2 nga Der Zigeunerbaron)
Është aria hyrëse komike e personazhit Zsupán, një fermer derrash i pasur dhe mburravec, nga opereta The Gypsy Baron i Johann Strauss II. Me ritme të gjalla dhe guxim humoristik, pjesa përcakton tonin për personalitetin ekstrovert të Zsupán dhe shton hijeshi dhe zgjuarsi skenave hapëse të operetës.

4. Geschichten aus dem Wienerwald, Vals op. 325
Një nga valset më të famshme dhe atmosferike të Johann Strauss. I kompozuar në vitin 1868, ai evokon sharmin idilik të peizazhit pyjor vjenez dhe përfshin një solo dalluese të citerës në versionin e tij origjinal. Pjesa përzien meloditë lirike me ritme të gjalla vallëzimi, duke kapur frymën nostalgjike të Vjenës së shekullit të 19-të.

5. Tritsch-Tratsch, Polka, op. 214
Një polkë e shpejtë dhe e zgjuar që reflekton shpirtin e gjallë të jetës shoqërore në Vjenë. E kompozuar në vitin 1858, ajo mbetet një nga veprat më të dashura të Strauss, plot me sharm ritmik dhe humor.

6. Episode, Polka française op. 296
E shkruar për ballon studentore të vitit 1865 gjatë një periudhe sëmundjeje, kjo polka elegante në stilin francez u shfaq për herë të parë në sallat e mëdha të Hofburgut të Vjenës. I sjell koncertit një hir dhe bukuri si në sallon.

7. Das Eine kann ich nicht verzeih’n, nr 7 (nga Wiener Blut) – Duet
Një duet pasionant në të cilin dashuria dhe xhelozia përballen me zgjuarsi të ndezur. Opereta Wiener Blut, e përpiluar nga Adolf Müller Jr., u shfaq premierë më 26 tetor 1899, në Carltheater në Vjenë.

8. Kaiser Franz Josef I: Rescue Jubilation March, op. 126
E kompozuar si përgjigje ndaj tentativës për vrasjen e Perandorit Franz Joseph I në vitin 1853, ky marsh patriotik shpreh besnikërinë e Strauss ndaj monarkisë. Ajo pati premierën pak kohë pas ngjarjes në vendin e njohur të vallëzimit të Vjenës, Zum Sperl.

9. Kaiserwalzer, Walzer op. 437
I titulluar fillimisht Dorë për Dorë, ky vals fisnik u kompozua në vitin 1889 për të shënuar takimin miqësor midis Perandorit Franz Joseph I dhe Perandorit gjerman Wilhelm II. Është një nga valset më madhështore dhe simpatike të Strauss.

10. Uvertura për “The Gypsy Baron”
Një uverturë dramatike dhe vibrante koncertale që kombinon ngjyrat popullore hungareze me brilancën e operetës së Strauss. E pati premierën në vitin 1885, dhe uvertura paraqet temat kyçe të operetës në një formë të gjallë dhe emocionuese.

11. Werberlied Nr. 12 ½ nga The Gypsy Baron
Kënduar nga Konti Homonay, një oficer hungarez, kjo arie e guximshme baritoni është një thirrje për luftë që është gjysmë serioze dhe gjysmë humoristike. Plot me sharm patriotik dhe imazhe të ekzagjeruara ushtarake, ajo është njëkohësisht emocionuese dhe ironike.

12. Wer uns getraut Nr. 11 (nga ” The Gypsy Baron )– Duet
Një duet i gëzuar dhe romantik që feston dashurinë, martesën dhe nji fund të lumtur. Një moment tërheqës reflektimi dhe optimizmi brenda operetës.

13. Banditen- Galopp, op. 378
Një vallëzim muzikor plot ngatërresa dhe shpejtësi, i bazuar në tema nga opereta “Princi Methusalem”. I kompozuar në vitin 1877, ai përshkon shpejt si një skenë komike ndjekjeje, argëtim klasik Strauss.

14. Frühlingsstimmen, Walzer op. 410
Një nga valcët më të famshme të Strauss-it. Këtu, pranvera festohet në pasazhe të ndritshme kolorature dhe melodi të pasura. E kompozuar në vitin 1883, u dedikua për sopranon Bianca Bianchi, e cila e interpretoi premieren më 1 mars 1883 në Teatrin ne Wien.

15. Csárdás nga “Ritter Pásmán”
Ky vallzim i zjarrtë dhe virtuozi në stilin hungarez vjen nga opera e vetme e Strauss, “Ritter Pásmán”, e cila pati premierën në vitin 1892. Csárdási, i luajtur gjatë ndërprerjes së baletit në Aktin 3, karakterizohet nga kontraste dramatike mes seksioneve të ngadalta dhe të shprehura dhe pasazheve të shpejta dhe ritmikisht ndjekëse. Ai tregon shijen e Strauss për ngjyrat ekzotike dhe fascinimin e tij të thellë me muzikën popullore hungareze.